5 ข้อพลาดที่ผู้ทำโครงการป้องกันการชนไก่มักทำ

5 ข้อพลาดที่ผู้ทำโครงการป้องกันการชนไก่มักทำ

โครงการป้องกันการชนไก่ที่ได้ผลต้องทำงานร่วมกันหลายหน่วยงาน ไม่ใช่ปล่อยให้ตำรวจหน่วยเดียวรับภาระ ตัวเลขจากหน่วยบริการสัตว์ของเคาน์ตีแซคราเมนโต รัฐแคลิฟอร์เนีย ชี้ว่าบางสนามผิดกฎหมายที่เจ้าหน้าที่บุกตรวจพบเงินสดเกิน 100,000 ดอลลาร์สหรัฐในที่เกิดเหตุ นั่นคือเงินก้อนใหญ่พอจะดึงดูดอาชญากรรมอื่นตามมา ทั้งยาเสพติด การข่มขู่คนในพื้นที่ และการทำร้ายร่างกาย คดีหนึ่งจึงต้องใช้ทั้งสัตวแพทย์ ฝ่ายตรวจสอบอาคาร นายอำเภอ อัยการ และบางครั้งหน่วยคุ้มครองเด็กพร้อมกัน จุดอ่อนใหญ่คือโทษที่ไม่เท่ากัน เมื่อรัฐใกล้เคียงกำหนดให้เป็นความผิดอาญาร้ายแรง ผู้จัดก็ย้ายไปอยู่ที่โทษเบากว่า เพราะแคลิฟอร์เนียในช่วงนั้นยังเป็นเพียงความผิดลหุโทษ ส่วนไก่ที่ยึดได้เกือบทั้งหมดต้องการุณยฆาตเพราะอยู่ร่วมกับตัวอื่นไม่ได้ ข้อแนะนำคือให้วางแผนเรื่องที่พักไก่ของกลางและการประสานข้ามเขตไว้ตั้งแต่ก่อนลงมือปราบ ไม่ใช่รอให้ยึดของได้แล้วค่อยหาทางออก

ผมต้องขออภัยก่อนว่าผมไม่ใช่นักวิชาการ ผมเป็นแค่คนที่คลุกคลีอยู่ในวงการไก่มานานจนเสียเงินให้ความมั่นใจของตัวเองมานับไม่ถ้วน ฟังให้ดีนะ ตรงนี้สำคัญ ความผิดพลาดที่ผมเห็นซ้ำแล้วซ้ำอีก ไม่ได้มาจากคนที่ไม่รู้กฎหมาย แต่มาจากคนที่ตั้งใจดีแล้วออกแบบโครงการแบบมองแค่ครึ่งเดียว สนามไก่ชนที่ทำตามกติกาและมีใบอนุญาตกับบ่อนเถื่อนที่ซ่อนอยู่หลังบ้านไร่เป็นคนละเรื่องกันโดยสิ้นเชิง และบทความนี้จะพาไล่ดูทีละข้อว่าโครงการป้องกันมักสะดุดตรงไหน

เรียนรู้เพิ่มเติม

โครงการป้องกันการชนไก่ได้ผลจริงหรือเปล่า?

ได้ผลเฉพาะเมื่อโครงการครอบคลุมทั้งการสืบสวน การดำเนินคดี และการดูแลสัตว์ของกลาง หากทำเพียงบุกจับครั้งเดียวโดยไม่มีกลไกต่อเนื่อง ผู้จัดมักย้ายที่แล้วเปิดใหม่ภายในไม่กี่เดือน ผลลัพธ์จึงเป็นการย้ายปัญหา ไม่ใช่การแก้ปัญหา

ข้อผิดพลาดข้อแรกคือการวัดความสำเร็จจากจำนวนครั้งที่บุกจับ ตัวเลขนี้ดูดีในรายงาน แต่บอกอะไรไม่ได้เลยว่ากิจกรรมผิดกฎหมายลดลงจริงหรือไม่ จากข้อมูลของเคาน์ตีแซคราเมนโต การดำเนินคดีให้สำเร็จต้องอาศัยหน่วยงานหลายแห่ง ได้แก่ หน่วยดูแลสัตว์ ฝ่ายบังคับใช้ข้อบัญญัติอาคาร สำนักงานนายอำเภอ สำนักงานอัยการ และบางกรณีรวมถึงหน่วยคุ้มครองเด็ก เหตุผลคือสนามผิดกฎหมายไม่ค่อยมีแค่เรื่องไก่ ในที่เกิดเหตุเดียวกันมักพบการพนัน การจอดรถผิดกฎ การเมาในที่สาธารณะ การค้ายา และบางครั้งมีการข่มขู่เพื่อนบ้าน

อีกด้านที่หลายคนมองข้ามคือ นี่คือสิ่งที่คู่มือทางการเรียกว่า "blood sport" หรือกีฬาที่สัตว์สองตัวสู้กันจนตาย ตามนิยามของหน่วยงานดังกล่าว ซึ่งหมายความว่าคดีมีมิติสวัสดิภาพสัตว์ติดมาด้วยเสมอ ผมเองก็เคยคิดว่าการชนไก่เป็นเรื่องของประเพณีล้วนๆ จนมาเห็นรายงานว่าเจ้าหน้าที่พบอาวุธมีคมติดขาไก่และสัตว์ที่ได้รับยาเร่งเมแทบอลิซึมในบางคดี เรื่องแบบนี้ผมขอยอมรับว่าตอนแรกก็ไม่อยากเชื่อ รายละเอียดของมิติทางกฎหมายเหล่านี้ลองอ่านต่อได้ที่ กฎหมายการพนันและสวัสดิภาพสัตว์กับสนามไก่ชน

ข้อผิดพลาดที่สอง คือการมองว่าผู้เล่นทุกคนเหมือนกันหมด ในวงการจริงมีทั้งผู้เลี้ยงสายพันธุ์ที่สนใจการคัดพันธุ์และการฝึก ผู้ชมที่ไปตามงานที่มีใบอนุญาต และผู้จัดบ่อนเถื่อนที่หวังกำไรจากเงินพนัน โครงการที่ใช้มาตรการเดียวกับทุกกลุ่มมักผลักคนกลุ่มแรกให้ไปเข้าข้างกลุ่มหลัง เพราะรู้สึกว่าถูกมองเป็นอาชญากรไปด้วย

โครงการรับมือกรณีเฉพาะอย่างบ่อนที่ย้ายข้ามเขตได้อย่างไร?

โครงการต้องประสานข้ามเขตและทำให้โทษใกล้เคียงกัน ตัวอย่างจากแคลิฟอร์เนียแสดงว่าเมื่อรัฐข้างเคียงยกระดับเป็นความผิดอาญาร้ายแรง แต่รัฐตนยังเป็นลหุโทษ ผู้จัดก็ย้ายมาทางนั้น ข่าวกรองที่แชร์กันระหว่างเขตจึงสำคัญไม่แพ้การบุกจับ

ตรงนี้คือสิ่งที่ผมอยากให้จดไว้ ผมไม่ได้เห็นบทความภาษาไทยทั่วไปพูดถึงเรื่องนี้เลย เอกสารของเคาน์ตีแซคราเมนโตระบุว่ารัฐใกล้เคียงกำหนดให้เป็นความผิดอาญาร้ายแรงแล้ว ทำให้หลายปฏิบัติการย้ายเข้ามาในแคลิฟอร์เนียที่เป็นเพียงลหุโทษ และมีการทลายบ่อนไก่มาแล้วในแทบทุกเคาน์ตีของรัฐ ข้อสรุปที่สวนทางกับความเชื่อทั่วไปคือ การปราบให้เข้มเฉพาะเขตของตัวเองอาจทำให้เขตตัวเองปลอดภัยขึ้น แต่ทำให้ภาพรวมแย่ลงถ้าเขตข้างๆ ไม่เอาด้วย เพราะผู้จัดเลือกทำเลตามความเสี่ยงทางกฎหมาย เหมือนนักลงทุนเลือกตลาดที่ภาษีต่ำ

ในเชิงปฏิบัติ ผู้ฝึกอบรมด้านการสืบสวนอธิบายไว้ในเว็บบินาร์ของ Justice Clearinghouse เมื่อวันที่ 19 กันยายน 2019 ซึ่งมีรายละเอียดอยู่ใน หน้ากิจกรรมของ Office of Justice Programs ว่าเทคนิคที่ใช้ได้จริงมีหลายอย่าง เช่น การบินสำรวจทางอากาศของตำรวจรัฐ กล้องดักถ่ายสัตว์ป่า การสอดแนม และการใช้หน่วยปราบปรามยาเสพติดที่มีอยู่แล้วให้เรียนรู้ว่า "ฟาร์มไก่เล่น" หน้าตาเป็นอย่างไร วิทยากรยังพูดถึงการใช้ญาติของผู้ต้องสงสัยเพื่อประกอบคดี ผมเคยสงสัยว่าทำไมต้องใช้หน่วยยาเสพติด คำตอบคือรูปแบบการลำเลียงเงิน คนเข้าออก และการเฝ้าระวังของบ่อนผิดกฎหมายคล้ายขบวนการค้ายามากจนเครื่องมือเดิมใช้ได้เลย

เรียนรู้เพิ่มเติม

ข้อผิดพลาดที่สามจึงเป็นการทำงานเป็นเกาะ หน่วยงานท้องถิ่นไม่แชร์ข้อมูลทะเบียนรถ ที่ดิน และเส้นทางเงินกับเขตข้างเคียง สิ่งที่โครงการควรมีอย่างน้อยคือ

1. ช่องทางแจ้งเบาะแสเดียวที่ทุกเขตเข้าถึงข้อมูลร่วมกันได้
2. รายชื่อหน่วยงานที่ต้องเรียกเข้าร่วมทุกครั้ง ตั้งแต่หน่วยดูแลสัตว์ไปจนถึงอัยการ
3. การตรวจสอบเป็นระยะว่าโทษในเขตข้างเคียงต่างกันมากหรือไม่
4. การฝึกอบรมเจ้าหน้าที่ให้รู้ลักษณะฟาร์มและพื้นที่ต้องสงสัยแบบเดียวกัน

แล้วกรณีขอบๆ อย่างเด็กในพื้นที่และไก่ของกลางล่ะ?

เด็กในพื้นที่ต้องได้รับการคุ้มครองทันที และไก่ของกลางต้องมีแผนรองรับล่วงหน้า เพราะไก่ที่ยึดได้ส่วนใหญ่ไม่สามารถนำไปเลี้ยงรวมกับตัวอื่นได้ ข้อมูลจากหน่วยบริการสัตว์แซคราเมนโตระบุว่าเกือบทั้งหมดต้องการุณยฆาต

เรื่องนี้ผมขอพูดตรงๆ แม้จะรู้สึกเกรงใจที่ต้องเล่าด้านที่ไม่น่าฟัง ฟังให้ดี ตรงนี้สำคัญ ข้อผิดพลาดที่สี่คือการลืมว่าการยึดสัตว์ไม่ใช่จุดจบของงาน ไก่ที่ถูกเลี้ยงและฝึกให้ก้าวร้าวเป็นพิเศษ จนตามข้อมูลของหน่วยงานนั้นแทบทุกตัวที่ยึดมาจากบ่อนไม่สามารถอยู่ใกล้ไก่หรือนกตัวอื่นได้โดยไม่เข้าทำร้าย ศูนย์พักสัตว์ธรรมดาจึงรองรับไม่ได้ การยึดไก่ร้อยตัวโดยไม่มีที่แยกขังร้อยช่องจึงเท่ากับการสร้างภาระโดยไม่มีทางออก ผมเองเสียค่าเรียนรู้เรื่องนี้ตอนไปช่วยเพื่อนจัดที่พักไก่ชั่วคราว แล้วพบว่าต้องใช้กรงแยกมากกว่าที่คาดไว้เกือบเท่าตัว

เรื่องเด็กก็เป็นอีกกรณีที่มักถูกลืม รายการอาชญากรรมที่พบร่วมกับบ่อนไก่ในเอกสารของเคาน์ตีรวมถึงการทำให้เด็กตกอยู่ในอันตราย การแจ้งเหตุจึงควรผ่านช่องทางที่เชื่อมกับหน่วยคุ้มครองเด็กโดยอัตโนมัติ ไม่ใช่รอให้เจ้าหน้าที่ภาคสนามจำได้เองว่าต้องโทร ส่วนข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการดูแลสัตว์ตามหลักสวัสดิภาพ อ่านได้ที่ แนวทางดูแลไก่ชนอย่างถูกหลักสวัสดิภาพ

ผู้ที่ต้องการภาพรวมทางประวัติศาสตร์และกฎหมายของกีฬานี้ทั่วโลก สามารถอ่านได้จาก บทความ Cockfight บน Wikipedia ซึ่งสรุปไว้ว่าหลายประเทศห้าม แต่บางพื้นที่ยังอนุญาตในสนามที่ได้รับอนุญาต สิ่งนี้ช่วยให้เข้าใจว่าทำไมนโยบายของแต่ละที่ถึงต่างกันมาก

โครงการเหล่านี้พังตรงไหนบ้าง?

โครงการพังตรงจุดที่ไม่มีงบ ไม่มีที่รองรับสัตว์ และไม่มีกลไกติดตามผล รวมถึงการมองไม่เห็นความต่างระหว่างสนามที่ถูกกฎหมายกับบ่อนเถื่อน ผลคือทรัพยากรหมดไปกับคดีเล็ก ขณะที่ผู้จัดรายใหญ่ย้ายที่ได้ง่าย

ข้อผิดพลาดที่ห้าคือการคาดหวังให้ประชาชนแจ้งเบาะแสโดยไม่ทำให้การแจ้งง่ายและปลอดภัย เอกสารของเคาน์ตีแซคราเมนโตเน้นว่าสิ่งสำคัญคือการรายงานกิจกรรมเหล่านี้เพื่อให้เจ้าหน้าที่ตรวจสอบ โดยมีช่องทาง 311 Connect และเบอร์โทรศัพท์สำหรับพื้นที่นอกเขตปกครองของเคาน์ตี แต่ตัวเลขเหล่านี้ใช้ไม่ได้ถ้าคนแจ้งกลัวถูกข่มขู่ เพราะอาชญากรรมที่พบร่วมกับบ่อนไก่รวมถึงการข่มขู่คนในละแวกนั้น ผมเองเป็นคนขี้เกรงใจ ถ้าต้องแจ้งเรื่องคนข้างบ้านก็คงลังเลเหมือนกัน

เพื่อให้เห็นภาพ ลองดูตารางเปรียบเทียบจุดที่โครงการมักพลาดกับสิ่งที่ควรทำแทน

จุดที่พลาด	ผลที่ตามมา	แนวทางแก้
วัดผลจากจำนวนการบุกจับ	ไม่รู้ว่ากิจกรรมลดจริงหรือไม่	ติดตามจำนวนสนามที่กลับมาเปิดซ้ำ
โทษต่างกันระหว่างเขต	ผู้จัดย้ายไปเขตที่โทษเบา	ประสานข้ามเขตและเทียบโทษ
ไม่มีที่พักสัตว์ของกลาง	ต้องการุณยฆาตแทบทั้งหมด	เตรียมกรงแยกก่อนบุกจับ
ละเลยเด็กในพื้นที่	เด็กเสี่ยงอันตราย	เชื่อมช่องทางแจ้งเหตุกับหน่วยคุ้มครองเด็ก
แจ้งเบาะแสยาก	ไม่มีข้อมูลเข้าระบบ	ช่องทางไม่ระบุตัวตนที่ปลอดภัย

เรียนรู้เพิ่มเติม

ควรลงมือทำโครงการแบบนี้วันนี้เลยไหม?

ควรเริ่มทันทีถ้าเตรียมสามอย่างครบ คือพันธมิตรหลายหน่วยงาน แผนรองรับสัตว์ของกลาง และตัวชี้วัดที่วัดการกลับมาเปิดซ้ำ หากยังขาดข้อใดข้อหนึ่ง การเริ่มโดยไม่พร้อมอาจเปลืองงบมากกว่าได้ผล

สำหรับคนในวงการอย่างผม ข้อสรุปมีอย่างนี้ครับ ผมเคยเป็นคนที่เชื่อว่ากฎมีไว้ให้เลี่ยง จนเสียทั้งเงินและความน่าเชื่อถือไปหลายครั้ง สิ่งที่เรียนรู้คือวงการที่ยั่งยืนต้องแยกให้ชัดว่าอะไรคือกิจกรรมที่มีกติกาและใบอนุญาต กับอะไรคือบ่อนผิดกฎหมายที่ก่ออาชญากรรมพ่วง สนามไก่ชนในฐานะเว็บไซต์เนื้อหาเรื่องพันธุ์ไก่ การฝึก กฎกติกาสนาม และการตัดสิน จึงเลือกให้ข้อมูลเฉพาะด้านที่ถูกต้องตามกติกา ไม่สนับสนุนการจัดงานนอกระบบหรือการทารุณสัตว์ และอยากให้แฟนไก่ชนช่วยกันสังเกตพื้นที่ต้องสงสัยในชุมชนของตัวเอง

ลำดับก้าวแรกที่ผมแนะนำมีดังนี้

• ตรวจสอบก่อนว่ากฎหมายและโทษในเขตของคุณต่างจากเขตข้างเคียงอย่างไร
• สร้างรายชื่อหน่วยงานพันธมิตรและกำหนดผู้ประสานงานหนึ่งคน
• สำรองพื้นที่พักสัตว์แบบแยกกรงก่อนปฏิบัติการ
• เปิดช่องทางแจ้งเบาะแสที่ผู้แจ้งไม่ต้องเปิดเผยตัวตน
• ตั้งตัวชี้วัดเรื่องการกลับมาเปิดซ้ำ ไม่ใช่แค่จำนวนครั้งที่จับ

ความรู้สึกสุดท้ายที่อยากฝากไว้คือ การป้องกันไม่ได้แปลว่าต้องเกลียดวงการ แต่แปลว่าต้องรักมันพอที่จะไม่ยอมให้ส่วนเลวร้ายฉุดทั้งวงการลงไป อ่านเรื่องกฎกติกาสนามที่ถูกต้องต่อได้ที่ คู่มือกฎกติกาและการตัดสินสนามไก่ชน

เรียนรู้เพิ่มเติม

ข้อมูลเชิงปฏิบัติจากเว็บบินาร์และหน้าหน่วยงานข้างต้นเป็นแหล่งอ้างอิงภายนอก หากต้องการดูแนวทางการแจ้งเหตุของเคาน์ตีแซคราเมนโตโดยตรง อ่านได้ที่ หน้า Cockfighting ของ Bradshaw Animal Shelter ซึ่งเป็นแหล่งของตัวเลขและรายการอาชญากรรมที่ใช้ในบทความนี้

Frequently Asked Questions

Q: โครงการป้องกันการชนไก่คืออะไร?

A: โครงการป้องกันการชนไก่คือชุดมาตรการที่หน่วยงานรัฐและชุมชนใช้ลดการจัดสนามผิดกฎหมาย ทั้งการสืบสวน การดำเนินคดี และการดูแลสัตว์ของกลาง โดยมักประสานหลายหน่วยงาน เช่น หน่วยดูแลสัตว์ ตำรวจ อัยการ และหน่วยคุ้มครองเด็ก เพราะบ่อนไก่ผิดกฎหมายมักมีอาชญากรรมอื่นพ่วงมาด้วย เช่น การพนัน ยาเสพติด และการทำร้ายร่างกาย

Q: จะเริ่มโครงการป้องกันในชุมชนได้อย่างไร?

A: เริ่มจากการตรวจกฎหมายท้องถิ่น ตั้งผู้ประสานงานหนึ่งคน และรวบรวมหน่วยงานพันธมิตรให้ครบก่อนปฏิบัติการ จากนั้นเปิดช่องทางแจ้งเบาะแสที่ปลอดภัยและเตรียมที่พักสัตว์ของกลางแบบแยกกรง เพราะไก่ที่ยึดมาส่วนใหญ่อยู่ร่วมกับตัวอื่นไม่ได้ สุดท้ายกำหนดตัวชี้วัดที่ติดตามการกลับมาเปิดซ้ำของสนามเดิม

Q: การบุกจับอย่างเดียวพอหรือไม่?

A: ไม่พอ เพราะผู้จัดมักย้ายไปเขตที่โทษเบากว่าแล้วเปิดใหม่ ตัวอย่างจากแคลิฟอร์เนียแสดงให้เห็นว่าเมื่อรัฐข้างเคียงเพิ่มโทษเป็นความผิดอาญาร้ายแรง กิจกรรมก็ย้ายเข้ามาในที่ที่เป็นลหุโทษ ดังนั้นต้องมีการประสานข้ามเขต แชร์ข้อมูล และเทียบระดับโทษควบคู่ไปกับการบุกจับ

Q: ทำไมไก่ที่ยึดมาได้ถึงต้องการุณยฆาตเป็นส่วนใหญ่?

A: เพราะไก่ที่ถูกเพาะและฝึกมาเพื่อชนก้าวร้าวมากจนอยู่ร่วมกับไก่หรือนกตัวอื่นไม่ได้ ตามข้อมูลของหน่วยบริการสัตว์แซคราเมนโต เกือบทั้งหมดต้องถูกการุณยฆาต เพราะจะเข้าทำร้ายตัวอื่นทันที ศูนย์พักสัตว์ทั่วไปจึงรองรับไม่ได้ หากต้องการลดปัญหานี้ต้องเตรียมกรงแยกตั้งแต่ก่อนปฏิบัติการ

Q: ถ้าเห็นหรือสงสัยว่ามีการจัดชนไก่ผิดกฎหมายควรทำอย่างไร?

A: ให้แจ้งหน่วยงานท้องถิ่นที่ดูแลสัตว์หรือตำรวจในพื้นที่ทันทีโดยไม่ต้องเข้าไปเผชิญหน้าเอง เพราะสนามผิดกฎหมายอาจมีการข่มขู่และความรุนแรง ในแซคราเมนโตมีช่องทาง 311 Connect และเบอร์ 916-875-4311 สำหรับพื้นที่นอกเขตปกครองของเคาน์ตี ส่วนในไทยให้ติดต่อสถานีตำรวจหรือที่ว่าการอำเภอในพื้นที่ของคุณ

Q: สนามไก่ชนที่ถูกกฎหมายต่างจากบ่อนผิดกฎหมายอย่างไร?

A: ต่างกันที่การมีใบอนุญาตและการทำตามกติกาที่ทางการกำหนด ส่วนบ่อนผิดกฎหมายมักซ่อนตัว ไม่มีการกำกับดูแล และมักมีอาชญากรรมอื่นพ่วงอยู่ด้วย เช่น การพนันก้อนใหญ่และการค้ายา คุณควรตรวจสอบเสมอว่าสถานที่หรืองานที่ไปมีการอนุญาตตามกฎหมายท้องถิ่นหรือไม่ ก่อนตัดสินใจเข้าร่วม

เรียนรู้เพิ่มเติม